محمد مهدى ملايرى
111
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
ديگر موسى بن عيسى الكسروى است كه ابن نديم نام او را در فهرست مترجمان از فارسى به عربى آورده « 1 » و از مترجمان خداينامه به عربى شمرده ، و دو كتاب هم به نام او نوشته است : يكى كتاب حبّ الاوطان و ديگرى كتابى در ردّ بر كسانى كه گمان كردهاند كه قاضيان نبايد در مطاعم خود از امامان و خلفا پيروى كنند « 2 » و اين كتاب را گاه به نام على بن مهدى كسروى هم نوشتهاند . « 3 » و ديگر يزدجرد پسر مهينداذ « 4 » كسروى است كه در ايام معتضد مىزيسته و دو كتاب به نام او نوشتهاند : يكى كتاب فضائل بغداد و صفتها و ديگر كتاب الدلائل على التوحيد من كلام الفلاسفة . آخرين كس از خاندان منجم كه همروزگار ابن نديم بوده و وى از او ياد كرده پسر على بن هارون به نام ابو عبد الله هارون بن على بن هارون است كه دربارهء او گويد ، وى همچنان در گوهر خاندان خويش ، يعنى همچنان اهل علم و ادب ) بود ، شاعرى اديب و به هنر موسيقى آگاه و در صنعت و كلام از پيشگامان بود . « 5 » ابن نديم در جايى از كتاب خود كه دربارهء سبب فزونى يافتن كتابهاى فلسفه و دانشهاى قديمى در بلاد اسلام سخن گفته و يكى از آنها را اهتمام مأمون به آوردن كتابهايى در علوم قديمه از روم و ترجمهء آنها به عربى ذكر كرده است و از زبان ابو سليمان منطقى سجستانى نقل كرده كه خاندان منجم جماعتى از ناقلان آثار يونانى ، مانند حنين بن اسحاق و حبيش بن الحسن و ثابت بن قرّه و ديگران را ماهيانه پانصد دينار دستمزد مىپرداختند تا هم از آن كتابها براى ايشان ترجمه كنند و هم براى اين قبيل كارها ملازم خدمتشان باشند ( للنقل و الملازمة ) .
--> بدلهاى آن هم مجاورات و مجاويات آمده و در چاپ تجدد ص 167 مجابات الخلّان است ، در صورتى كه در متن ذكر شده صحيحتر به نظر مىرسد . ( 1 ) . الفهرست ، ص 245 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 128 . ( 3 ) . الفهرست ، ص 150 . ( 4 ) . اين كلمه در چاپ فلوگل ص 128 مهنبدان و در چاپ تجدد ص 142 مهينداذ است كه در متن گذاشته شد . ( 5 ) . الفهرست ، ص 144 .